Za co odpowiada członek zarządu spółki z o.o.

Wielu przedsiębiorców zakłada spółkę z o.o. z jedną myślą: „za długi nie odpowiadam prywatnie”. To prawda — ale tylko połowiczna. Ochrona majątku dotyczy wspólników, natomiast członkowie zarządu odpowiadają na osobnych zasadach i w określonych sytuacjach mogą zapłacić za zobowiązania spółki własnym majątkiem. Ta odpowiedzialność zaskakuje szczególnie osoby, które wpisano do zarządu „grzecznościowo”. Wyjaśniam, o co chodzi i jak się chronić.

Zasada: spółka odpowiada swoim majątkiem

Punktem wyjścia jest reguła, że za zobowiązania spółki z o.o. odpowiada sama spółka — swoim majątkiem, a nie majątkiem wspólników. To istota ograniczonej odpowiedzialności i główny powód, dla którego wybiera się tę formę przy działalności o podwyższonym ryzyku.

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki

Kodeks spółek handlowych przewiduje, że jeśli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. To odpowiedzialność subsydiarna — wchodzi w grę, gdy wierzyciel nie może zaspokoić się z majątku spółki. W praktyce to najczęstsza droga, którą wierzyciele sięgają po majątek członków zarządu.

Jak zarząd może się uwolnić od odpowiedzialności

Ustawodawca zostawił zarządowi drogi obrony. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże jedną z następujących okoliczności:

• We właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarto postępowanie restrukturyzacyjne.
• Niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy.
• Mimo niezgłoszenia wniosku wierzyciel nie poniósł szkody.

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe i ZUS

Osobny, bardzo dotkliwy reżim dotyczy zaległości publicznoprawnych. Za zaległości podatkowe i składkowe spółki członkowie zarządu mogą odpowiadać całym swoim majątkiem, jeśli egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna, a we właściwym czasie nie zgłoszono wniosku o upadłość. Zasady obrony są zbliżone do tych z kodeksu spółek, ale organy podatkowe i ZUS egzekwują je szczególnie konsekwentnie.

Odpowiedzialność wobec samej spółki

Członek zarządu odpowiada też wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem albo umową spółki, o ile ponosi winę. Powinien przy tym dochować staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności. To odpowiedzialność „do wewnątrz” — spółka (lub wspólnicy w jej imieniu) może dochodzić naprawienia szkody.

Odpowiedzialność karna i inne konsekwencje

W skrajnych sytuacjach w grę wchodzą także konsekwencje karne — np. za działanie na szkodę spółki, niezłożenie sprawozdań czy niezgłoszenie upadłości. Do tego dochodzi ryzyko orzeczenia zakazu prowadzenia działalności lub pełnienia funkcji w organach spółek. To pokazuje, że funkcja w zarządzie to realna odpowiedzialność, a nie tytuł na wizytówce.

Jak członek zarządu może się chronić w praktyce

1. Monitoruj płynność i zadłużenie spółki — znaj moment, w którym pojawia się niewypłacalność.
2. Reaguj w terminie: wniosek o upadłość lub restrukturyzację złożony we właściwym czasie to główna tarcza.
3. Dbaj o dokumentację decyzji zarządu (uchwały, protokoły) — to dowód staranności.
4. Nie przyjmuj funkcji „grzecznościowo”, jeśli nie masz realnego wglądu w finanse spółki.
5. Rozważ ubezpieczenie odpowiedzialności członków zarządu (D&O) przy większym ryzyku.

W zarządzie spółki nie chroni Cię sama nazwa „z ograniczoną odpowiedzialnością”. Chroni Cię to, czy zareagujesz w porę, gdy spółka traci wypłacalność.

Odpowiedzialność członka zarządu to obszar, w którym data reakcji potrafi przesądzić o prywatnym majątku. Jeśli zasiadasz w zarządzie spółki z o.o. albo dopiero się na to zdecydowałeś, w Legalify pomożemy ocenić ryzyko i wdrożyć zabezpieczenia. Działamy z Wrocławia i zdalnie w całej Polsce — zadzwoń: +48 690 676 629.