Czym jest intercyza i kiedy warto ją podpisać

Słowo „intercyza” w potocznym rozumieniu oznacza rozdzielność majątkową podpisaną przed ślubem. W rzeczywistości to pojęcie znacznie szersze: intercyza to majątkowa umowa małżeńska, którą można zawrzeć przed ślubem albo w każdej chwili trwania małżeństwa, a jej treść może iść w bardzo różnych kierunkach — nie tylko w stronę rozdzielenia majątków. Wyjaśniam, jakie warianty daje prawo i jak z nich korzystać.

Ustrój ustawowy — punkt wyjścia

Jeśli nie zawrzesz żadnej umowy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje z mocy prawa wspólność ustawowa. Powstają wtedy trzy masy majątkowe: majątek wspólny obojga oraz dwa majątki osobiste. Intercyza modyfikuje ten domyślny ustrój.

Cztery rodzaje umów majątkowych małżeńskich

1. Rozdzielność majątkowa

Znosi wspólność. Każdy małżonek ma własny majątek, samodzielnie nim zarządza i odpowiada za swoje zobowiązania. To najczęściej wybierany wariant, zwłaszcza gdy jedno z małżonków prowadzi działalność gospodarczą.

2. Rozdzielność z wyrównaniem dorobków

Wariant kompromisowy, mało znany, a często najsprawiedliwszy. W trakcie małżeństwa działa jak zwykła rozdzielność — każdy ma swoje. Ale gdy ustrój ustaje (np. przy rozwodzie), małżonek, którego dorobek jest mniejszy, może żądać wyrównania. Chroni to małżonka, który zajmował się domem i dziećmi, nie budując własnego majątku.

3. Rozszerzenie wspólności

Do majątku wspólnego włącza się składniki, które normalnie należałyby do majątku osobistego (z ustawowymi wyjątkami — pewnych praw rozszerzyć się nie da). Bywa stosowane, gdy jedno z małżonków wnosi znaczny majątek i chce nim objąć oboje.

4. Ograniczenie wspólności

Wspólność zostaje utrzymana, ale zawęża się jej zakres — pewne kategorie składników pozostają w majątkach osobistych. To rozwiązanie „pośrednie” dla par, które nie chcą pełnej rozdzielności.

Forma i moment zawarcia

Majątkowa umowa małżeńska wymaga formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Nie da się jej skutecznie zawrzeć w zwykłej formie pisemnej. Można ją zawrzeć:

• Przed zawarciem małżeństwa (wtedy działa od chwili ślubu).
• W trakcie małżeństwa (działa od chwili zawarcia umowy lub od wskazanej daty późniejszej).
• Można ją także zmienić albo rozwiązać — również aktem notarialnym.

Skuteczność wobec wierzycieli

To najważniejszy praktyczny aspekt intercyzy zawieranej dla ochrony majątku. Małżonek może powoływać się na umowę majątkową wobec innych osób tylko wtedy, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Innymi słowy: kontrahent, który zawierał umowę, nie wiedząc o Waszej rozdzielności, może traktować Was tak, jakby wspólność nadal istniała.

1. Informuj kontrahentów o rozdzielności przy zawieraniu umów.
2. Wpisuj informację o ustroju majątkowym do umów i dokumentów firmowych.
3. Ujawnij rozdzielność w CEIDG, jeśli prowadzisz działalność gospodarczą.
4. Zachowuj dowody poinformowania wierzyciela.

Czego intercyza nie zmienia

• Nie znosi obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.
• Nie wyłącza solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte w sprawach zwykłych potrzeb rodziny.
• Nie wpływa na dziedziczenie ustawowe po współmałżonku.
• Nie zwalnia z długów, w których jesteś współkredytobiorcą lub poręczycielem.

Kiedy warto ją podpisać

Intercyza ma sens wszędzie tam, gdzie ryzyko majątkowe jest asymetryczne albo gdzie chcecie świadomie ukształtować finanse małżeństwa: przy działalności gospodarczej, dużej dysproporcji majątkowej, drugim małżeństwie z dziećmi z poprzedniego związku, planach inwestycyjnych czy po prostu przy chęci prowadzenia odrębnych finansów.

Intercyza to nie zakład o to, że małżeństwo się rozpadnie. To ustalenie zasad gry, dopóki obie strony myślą o sobie życzliwie.

Wybór właściwego wariantu umowy majątkowej — od pełnej rozdzielności po wyrównanie dorobków — powinien odpowiadać Waszej sytuacji zawodowej i rodzinnej. W Legalify doradzamy przy intercyzach, podziale majątku i ochronie majątku przedsiębiorcy. Działamy z Wrocławia i zdalnie w całej Polsce — zadzwoń: +48 690 676 629.